در صنایع بستهبندی، میخ و سوزن از مهمترین ابزارهای اتصال و محکمسازی به شمار میروند. از ساخت پالتها و جعبههای چوبی گرفته تا بستهبندی کارتنها، همواره برای ایجاد اتصالات سریع و مطمئن از انواع مختلف میخ و منگنه استفاده میشود. این روشهای مکانیکی اتصال به دلیل سرعت بالا، استحکام زیاد و هزینهی مقرونبهصرفه، حتی در عصر جدید که چسبها، تسمه بسته بندی و نوارهای بستهبندی رایج شدهاند، همچنان کاربرد وسیعی دارند. در این مقاله به بررسی همه چیز در مورد میخ و سوزن در صنعت بستهبندی میپردازیم و انواع مختلف هر کدام و کاربردهایشان را معرفی میکنیم. این مطلب با بهرهگیری از دانش بهروز تهیه شده تا اطلاعات جامعی درباره کاربردهای میخ و منگنه در بستهبندی ارائه دهد. به طور کلی، میخها بیشتر در بستهبندیهای چوبی (مانند جعبه و پالت) به کار میروند و سوزنهای منگنه برای بستن سریع بستههای مقوایی ایدئال هستند.
در حال نمایش یک نتیجه
در بستهبندیهای چوبی مانند پالتها، جعبههای چوبی و سازههای مشابه، از میخهای خاصی استفاده میشود که اغلب توسط ابزارهای میخکوب بادی یا برقی و در کنار تسمه کش بستهبندی به کار میروند. این میخها به صورت نواری (شانهای) کنار هم چسبیدهاند که امکان میخکوبی سریع و پیاپی را فراهم میکند. استفاده از میخهای نواری به تولیدکنندگان بستهبندی اجازه میدهد میخ و سوزن مورد نیاز را با سرعت و دقت بالا در محل موردنظر تثبیت کنند و بازدهی خط تولید را افزایش دهند. در ادامه، مهمترین انواع میخ بستهبندی را معرفی میکنیم:
این نوع میخ بدون سر و ظریف با گیج ۱۸ است که به صورت شانهای (نواری) عرضه میشود. این نوع میخ که با نام میخ F نیز شناخته میشود، بسیار نازک بوده و سطح مقطع حدود ۱٫۹ میلیمتر دارد. این میخها عمدتاً از جنس فولاد گالوانیزه یا با روکش مسی (زرد رنگ) ساخته میشوند و توسط میخکوب بادی یا برقی در محل موردنظر شلیک میگردند. به دلیل ظرافت و نداشتن کلاهک، پس از کوبیده شدن تقریباً اثری از خود بر سطح چوب باقی نمیگذارد. این ویژگی باعث شده در نجاریهای ظریف، ساخت انواع جعبههای چوبی کوچک و حتی مونتاژ برخی قطعات بستهبندی چوبی حساس از این میخ استفاده شود. در صنایع بستهبندی نیز برای اتصال قطعات نازک چوبی (مثلاً دیوارههای جعبه یا پالتهای سبک) از این میخ استفاده میشود که علاوه بر استحکام، ظاهر تمیزی نیز دارد.
این نوع میخ از میخهای نواری است که ضخامت بیشتری نسبت به اسکا دارد و با گیج ۱۶ (حدود ۱٫۴ میلیمتر ضخامت) تولید میشود. این میخ نیز بدون سر بوده و به صورت ردیفی چسبیده عرضه میگردد. این میخ نسبت به اسکا محکمتر است و برای اتصالات مقاومتری به کار میرود. مثلاً در ساخت جعبههای چوبی بزرگتر، دربها یا چارچوبهایی که نیاز به میخ قویتری دارند، از این میخها استفاده میشود. مزیت این میخ این است که علیرغم استحکام بالا، پس از کوبیده شدن کاملاً همسطح کار قرار میگیرد و بیرونزدگی ندارد؛ بنابراین برای کارهایی که ظاهر کار مهم است گزینهای عالی محسوب میشود. این میخ معمولاً در اندازههای ۲۵ تا ۵۰ میلیمتر طول عرضه شده و بسته به نیاز بستهبندی، طول مناسب انتخاب میشود. این میخها نیز به دو صورت گالوانیزه و مسی در بازار موجودند و مانند سایر میخهای نواری با میخکوب پنوماتیک به سرعت در چوب فرو میروند.
این میخ از میخهای شانهای سنگین محسوب میشود که گیج ۱۴ دارد و برای اتصال قطعات چوبی ضخیم و سخت مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع میخ که با میخکوبهای بادی قدرتمند شلیک میشود، به دلیل ضخامت بیشتر توانایی نفوذ در چوبها یا حتی اتصالات روی سطوح سخت را دارد. این میخ اغلب در کاربردهای بستهبندی سنگین مانند ساخت جعبههای چوبی بزرگ، پالتهای صنعتی و موارد مشابه به کار گرفته میشود تا اتصال بسیار محکمی ایجاد کند. این میخها معمولاً در طولهای متنوع (مثلاً ۲۵، ۳۲، ۴۴، ۵۰ میلیمتر و بالاتر) عرضه میشوند و در بستههای نواری قرار دارند. استحکام زیاد این میخ باعث میشود اتصالات حاصل برای تحمل بارهای سنگین مناسب باشد.
در واقع این میخ در اصل همان مدل تیان است که با نام تجاری «مازند» توسط شرکت تیسا عرضه میشود. این میخها از نظر ابعاد و کاربرد مشابه نمونههای تیان بوده و برای همان مصارف یعنی چوبهای ضخیم و اتصالات قوی استفاده میشوند. وجه تمایز آن، کیفیت ساخت بالای آن و بستهبندی در کارتنهای بزرگ است (معمولاً هر کارتن حاوی ۸۰۰۰ عدد از این میخ در سایزهای مختلف میباشد). در صنایع بستهبندی چوبی سنگین، استفاده از این میخ به همراه دستگاه میخکوب پنوماتیک امکان تولید با سرعت و دقت بالا را فراهم میکند. مزایای استفاده از این میخها عبارتند از: افزایش سرعت کار، کاهش خستگی نیروی انسانی، کاهش ضایعات (چون میخها آمادهی مصرف و به هم پیوستهاند) و ایجاد اتصالات یکنواخت و مستحکم. به طور کلی این میخ نمادی از مکانیزه شدن فرآیند میخکوبی در خطوط بستهبندی مدرن است.
به مجموعه میخهایی گفته میشود که دارای کلاهک دایرهای شکل هستند و به وسیلهی سیم مفتول به صورت حلقهای (کویل) به هم متصل شدهاند. این نوع میخها عمدتاً در میخکوبهای کویلی (خشاب دایرهای) استفاده میشوند. میخهای نواری در صنایع بستهبندی کاربرد گستردهای خصوصاً در ساخت پالتهای چوبی و جعبههای بزرگ دارند؛ زیرا میتوان تعداد زیادی میخ را به صورت حلقه در خشاب دستگاه قرار داد و بدون وقفه تعداد زیادی میخکوبی کرد. این نوع میخ از نظر شکل بدنه در انواع مختلفی تولید میشود، مانند میخ ساقه صاف، میخ ساقه دندهای (حلقهدار) و میخ ساقه پیچشونده. میخهای دندهای و پیچشده به دلیل ایجاد اصطکاک بیشتر در بافت چوب، اتصال بسیار محکمی فراهم میکنند و برای بستهبندیهایی که نیاز به تحمل تنش بالا دارند (مثل پالتهایی که در جابجایی مداوماند) ایدهآل هستند. سر این میخها گرد است و معمولاً جنس آنها برای جلوگیری از زنگزدگی آبکاری میشود. استفاده از این نوع میخ در خط تولید بستهبندیهای چوبی موجب سرعت و راندمان بسیار بالا و کاهش توقف برای پرکردن خشاب میشود.
همانطور که مشاهده شد، میخهای گوناگونی برای مصارف بستهبندی وجود دارد. در ادامه به معرفی انواع منگنهها (سوزنهای U شکل) میپردازیم تا نقش هر میخ و سوزن را بهتر بشناسیم.
در کنار میخها، انواع سوزن منگنه نیز نقش کلیدی در صنایع بستهبندی دارند. سوزنهای منگنه به شکل U (دو پایه) ساخته میشوند و با دستگاههای منگنهکوب، دوخت سریع و محکمی را ایجاد میکنند. این روش بستن، خصوصاً برای بستههای کارتنی و موادی که نمیتوان با میخ به هم متصل کرد بسیار مناسب است. هر میخ و سوزن کاربرد خاص خود را در بستهبندی دارد؛ در ادامه به معرفی مهمترین سوزنهای منگنه و موارد استفادهی آنها میپردازیم:
این نوع منگنه فلزی بزرگ است که برای دوختن درب و ته کارتنهای مقوایی به کار میرود. در بستهبندی کارتنهای سنگین یا زمانی که نیاز به استحکام بیشتری نسبت به چسب بسته بندی دارید، از منگنه کردن کارتن استفاده میشود. این منگنهها معمولاً از جنس فولاد با روکش مسوار ساخته شده و در دو نوع خشابی و رولی موجود هستند. نوع خشابی به صورت قطاری از نوارهای فلزی (با پهنای معمولاً ۳۳ تا ۳۵ میلیمتر) در خشاب دستگاه کارتندوز دستی یا بادی قرار میگیرد. نوع رولی نیز منگنههای کارتن را به صورت حلقهای (کویل) برای دستگاههای کارتندوز پنوماتیک فراهم میکند. ارتفاع پایههای این منگنه بسته به ضخامت جدار کارتن متفاوت است؛ مثلاً برای کارتنهای سه لایه (نازکتر) از سوزن ۱۵ میلیمتری و برای کارتن پنجلایه (ضخیم) از سوزنهای ۱۸ یا ۲۲ میلیمتری استفاده میشود. با این منگنه میتوان همزمان لایههای بالایی و پایینی کارتن را به شکل تمیز و سریعی دوخت و بسته را محکم و آماده حمل کرد. برندهای رایجی مانند آلفا، دامار یا تینا این نوع سوزنها را تولید و عرضه میکنند.
این سوزن از انواع رایج منگنه است که بیشتر در صنعت مبلمان و رویهکوبی کاربرد دارد، اما در دسته ملزومات بستهبندی هم قرار میگیرد. این سوزنها با کد سری ۸۰ شناخته میشوند و نسبت به منگنههای اداری بزرگتر و مقاومترند. از این نوع منگنه برای اتصال موادی مانند پارچه، چرم یا فوم به اسکلت چوبی صندلی و مبل استفاده میشود؛ به عبارت دیگر، برای رویهکوبی مبلمان بهترین گزینه همین منگنههای سری ۸۰ هستند. اندازه پایههای این سوزن متنوع است (۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ میلیمتر) تا متناسب با ضخامت موادی که قرار است به چوب منگنه شوند انتخاب شود. هر بسته از این نوع سوزن معمولاً حاوی چندین هزار منگنه است زیرا در رویهکوبی تعداد زیادی شلیک میشود. جنس این سوزنها نیز فولادی با آبکاری مس است تا مقاومت کافی داشته باشد. هرچند کاربرد مستقیم این سوزن در بستهبندی محدود به بستهبندیهای خاص (مثلاً جعبهبندی مبلمان یا وصل کردن پوششهای پارچهای محافظ برای کالاها) است، اما به واسطه کاربرد در صنایع وابسته، جزو محصولات ملزوم بستهبندی نیز عرضه میشود.
حلقههای سیشکل یا به اصطلاح Cرینگ، نوعی اتصالدهنده فلزی به شکل حرف “C” هستند که دو سر آنها هنگام استفاده به هم نزدیک و قفل میشوند. این قطعه در حقیقت یک حلقه فلزی است که با دستگاههای حلقهزن (دستی یا بادی) به دور مواد مختلف بسته میشود. حلقههای سیشکل جزو خاصترین انواع سوزن منگنه هستند که در صنایع متنوعی کاربرد دارند. در بستهبندی، از این حلقهها برای مصارفی مانند بستن دهانه کیسههای ضخیم (مثلاً کیسههای توری محصولات کشاورزی)، اتصال بخشهایی از قفسههای توری یا پالتهای مخصوص و همچنین در صنعت تشکسازی برای اتصال فنرهای تشک استفاده میشود. این حلقهها بسیار مقاوماند و پس از بسته شدن با دست قابل باز کردن نیستند. معمولاً جنس آنها فولادی سختکاریشده است و هر بسته شامل چند هزار عدد حلقه میباشد (در مدلهای بادی ۴۰۰۰ تایی و دستی ۱۰۰۰ تایی). دستگاههای حلقه زن بادی میتوانند به سرعت این حلقهها را در محل موردنظر نصب کنند. کاربردهای رایج Cرینگ علاوه بر بستهبندی، در اتصال روکش صندلی خودرو، توریهای مرغداری و صنایع ساختمانی نیز دیده میشود که نشان از استحکام و قابلیت اعتماد این اتصالدهنده دارد.
این اتصال فلزی V شکل از سوزنهای منگنه است که برای اتصال دو قطعه چوب به یکدیگر در حالت ۹۰ درجه (اغلب برای ساخت قاب عکس و قابهای چوبی) طراحی شده است. این سوزنها از پهلو شبیه حرف V انگلیسی هستند و دو بازوی آنها در زاویه ۴۵ درجه نسبت به هم قرار گرفتهاند. دستگاه مخصوصی به نام “ویزن” یا V-Nailer وجود دارد که این سوزنهای تخت V شکل را با فشار بسیار بالا به طور مورب وارد محل اتصال دو چوب (مثلاً دو ضلع قاب عکس) میکند و آنها را محکم به هم میدوزد. این سوزنها در بستههای چند هزار عددی به صورت شانهای عرضه میشوند و معمولاً در ارتفاعهای مختلف مثل ۷، ۱۰، ۱۲ یا ۱۵ میلیمتر (عمق نفوذ در چوب) تولید میشوند. هر پروژه قابسازی بسته به ضخامت قاب ممکن است از یک یا چند سایز سوزن V استفاده کند. کیفیت ساخت این سوزنها بسیار مهم است؛ چرا که تیزی لبه و استحکام فولاد آنها باید بالا باشد تا حین نفوذ در چوب نشکنند و دستگاه ویزن نیز آسیب نبیند. هرچند کاربرد این ابزار آلات بسته بندی مستقیماً در بستهبندی محصولات نیست، اما در ساخت قابهای چوبی که میتواند جزئی از بستهبندی یا محصول نهایی باشد نقش ایفا میکند و به همین دلیل در مجموعه ملزومات این حوزه قرار میگیرد.
این نوع منگنه باریک و بلند است که برای ثابت نگه داشتن پشتبند قابهای عکس و تابلوها به کار میرود. وقتی یک قاب دارای شیشه و عکس یا اثر هنری باشد، از پشت نیاز است که این اجزا در جای خود محکم شوند. این سوزن توسط دستگاه پلاکزن در قسمت پشت قاب و مماس با شیشه کوبیده میشود و مانند یک زبانه، شیشه و عکس را در قاب نگه میدارد. ویژگی مهم این سوزنها قابلیت خم شدن آنهاست؛ در واقع بهترین نوع این سوزن آن است که پس از کوبیده شدن، بتوان با دست آن را به سمت داخل قاب خم کرد تا در صورت لزوم برای تعویض عکس دوباره صاف و خارج شود. اگر سوزن بیش از حد نرم باشد، خودش شل میشود و اگر خیلی سخت باشد، خم کردنش دشوار است. معمولاً ارتفاع این منگنههای مخصوص قاب ۱۵ میلیمتر و پهنای آنها حدود ۴ میلیمتر است. بستهبندی آنها در جعبههای بزرگ (مثلاً ۱۰٬۰۰۰ تایی) صورت میگیرد چون هر قاب ممکن است ۴ تا ۸ عدد از این سوزنها نیاز داشته باشد. دستگاه پلاکزن بادی یا دستی عملیات کوبیدن را انجام میدهد. این سوزنها گرچه مختص قابسازی هستند، اما در دسته تجهیزات بستهبندی (جهت آمادهسازی محصولات برای عرضه، مانند قابها) در فروشگاههای ملزومات بستهبندی عرضه میشوند.
علاوه بر سوزنها، برخی دستگاههای ترکیبی امکان شلیک میخ را نیز دارند. در این ابزارها معمولاً از میخهای ریز ویژهای استفاده میشود که به آنها اصطلاحاً میخ منگنه میگویند. این میخ شبیه یک پایهی منگنه است که سر کوچکی دارد و در خشاب همان دستگاه منگنه قرار میگیرد. این میخها زمانی به کار میآیند که نخواهیم روی سطح کار دو پایهی منگنه دیده شود اما اتصال سریع برقرار گردد. برای مثال در اتصال روکشهای چوبی نازک یا قطعات تزیینی روی بستهبندی چوبی، این میخ گزینه مناسبی است. دستگاههای منگنهکوب برقی و بادی دوکاره میتوانند بسته به نیاز، بین شلیک منگنه و این میخهای خاص سوئیچ کنند و انعطاف کار را در خط بستهبندی بالا ببرند.
در مجموع، میخ و سوزن به عنوان دو ابزار مکمل، نقشی اساسی در صنایع بستهبندی ایفا میکنند. تنوع بالای انواع میخها و منگنهها باعث شده برای هر کاربرد خاص، اتصالدهندهی مناسب آن در دسترس باشد؛ از بستن سریع کارتنها با منگنه کارتن گرفته تا محکم کردن پالتهای چوبی با میخهای فلزی. به کارگیری صحیح این اتصالات مکانیکی باعث افزایش سرعت بستهبندی، استحکام بستهها و کیفیت نهایی محصول میشود. امروزه شرکتهای تامینکننده ملزومات بستهبندی (مانند فردپک) مجموعه کاملی از انواع میخ و سوزن را عرضه میکنند تا صنایع مختلف بتوانند متناسب با نیاز خود بهترین انتخاب را داشته باشند. با وجود پیشرفت فناوری و ظهور روشهای جدید بستهبندی، کاربرد میخها و سوزنهای فلزی همچنان به دلیل قابلیت اعتماد و کارایی بالا، جزء جداییناپذیر فرایند بستهبندی حرفهای محسوب میشود. به بیان دیگر، حتی پیشرفتهترین خطوط بستهبندی نیز بینیاز از میخ و سوزن نیستند و این اتصالدهندههای فلزی همچنان جایگاه خود را حفظ کردهاند.